De Sunset March in Nijmegen

By 15 juli 2021Nieuws

Naast andere steden in Nederland, zoals Rotterdam, Arnhem, Deventer en Enschede heeft ook Nijmegen sterk geleden onder lucht bombardementen gedurende de Tweede Wereld Oorlog. Het geallieerde bombardement op Nijmegen eiste ongeveer net zoveel burgerslachtoffers als het Duitse bombardement op Rotterdam aan het begin van de oorlog, maar nationaal wordt er veel minder aandacht aan geschonken. Maar Nijmegen lag ook in de vuurlinie tijdens Operation Market Garden dat plaats vond van 17 sep. 1944 – 25 sep. 1944 en gedurende nog eens 7 maanden als frontstad tot aan de bevrijding op 5 mei 1945.

De Sunset March is sinds 19 oktober 2014 een dagelijks eerbetoon aan de geallieerde militairen, die gevochten hebben voor de vrijheid van Nederland. In Nijmegen is een nieuwe stadsbrug gebouwd; de Oversteek. Vlakbij het deel van de Waal waar op 20 september 1944 Amerikaanse militairen tijdens operatie Market Garden de Waal zijn overgestoken. Deze actie had tot doel zowel de verkeersbrug, als de spoorbrug in de spoorlijn Arnhem – Nijmegen te veroveren. Tijdens deze zogenaamde “Waalcrossing” zijn 48 geallieerde militairen omgekomen.

In ARO klas-19 zaten initieel 4 ARO’s afkomstig uit Nijmegen. Uiteindelijk zijn hiervan drie tot TLNTMARNSKMR beëdigd: R.A.P. Hendriks, E.J. Richelle, en P.J.W. Strik. Overigens is ook de broer van Ed Richelle, Harry, een jaar eerder tot Officier der Mariniers KMR opgeleid en beëdigd.

Ruud Hendriks, geboren in December 1940, weet zich vagelijk nog wel iets van het lucht bombardement te herinneren:

“Mijn oudste herinnering is het angstaanjagende geluid van de luchtalarmsirenes, die regelmatig afgingen als er weer geallieerde vliegtuigen onderweg naar Duitsland overkwamen en wij weer de schuilkelder aan de overkant van onze straat in moesten. Op 22 februari 1944 lieten zij echter de bommen op Nijmegen vallen. Later bleek dat wij er zo’n 300 meter vandaan woonden. Zo’n 800 doden en evenals in Rotterdam brandde de stad 4 dagen. Meer dan duizend huizen werden vernietigd. Het symbool van dit bombardement is een schommel, die op de plaats staat waar destijds een kleuterschool stond waar 24 kinderen en 6 nonnen het leven lieten. In 1945 liep ik over een enorme zandvlakte naar de restanten van die school die overbleef, nadat het puin was geruimd. Het was mijn kleuterschool. Jarenlang hebben de Amerikanen geclaimd, dat het een vergissing was en men dacht een Duitse stad te bombarderen. Sinds een paar jaar weten we, dat dit niet klopt. Het stationsemplacement was het strategische doel. De vergissing zit meer in het feit dat de bommen te vroeg werden gedropt, zodat het hele centrum vernietigd werd. Koud 7 maanden later werden we door diezelfde Amerikanen tijdens “Market Garden” bevrijd. Daarvan kan ik mij goed herinneren dat onze straat helemaal vol stond met militaire voertuigen, wij sliepen in de schuilkelder, terwijl de Canadezen in onze bedden lagen. Het heeft vanwege deze blunder 60 jaar geduurd voor er in Nijmegen een officiële herdenking van dit bombardement plaatsvond.”

Twee leden van ARO klas-19 hebben reeds als “Veteraan van de Dag” de Sunset March gelopen. Ed Richelle zou afgelopen april ter gelegenheid van zijn 80ste verjaardag de Sunset March lopen als “Veteraan van de Dag”, maar dat moest helaas geannuleerd worden i.v.m. de heersende corona pandemie. Maar dat staat nu wel voor volgend jaar op de planning.

Waaloversteek

De Waaloversteek was de oversteek van de rivier de Waal door de 82e Luchtlandingsdivisie op 20 september 1944 bij Nijmegen aan de westkant van Nijmegen en het aan de noordkant liggende toenmalige dorp Lent (nu gemeente Nijmegen). Deze actie was een onderdeel van de Operatie Market Garden en had tot doel zowel de noordkant van de verkeersbrug en de spoorbrug in de spoorlijn Arnhem Nijmegen te veroveren.

Om 15:00 in de middag van 20 september 1944 ondernamen parachutisten van het 3e bataljon van 504 Parachute Infantry Regimant (PIR) van de Amerikaanse 82e Luchtlandingsdivisie (82 Airborne) onder leiding van majoor Julian Cook de oversteek in 26 canvas bootjes. 504 PIR werd ondersteund door 307 Airborne Engineer Battalion, 376 Parachute Field Artillery Battalion 82 Airborne in samenwerking met 505 Para Infantry Guards Armoured Division. Van de 260 man in de eerste oversteek raakte ongeveer de helft gewond of werd gedood. Tijdens deze aanval verloren aan geallieerde zijde 48 man het leven, maar het doel werd wel bereikt. ‘s Avonds waren zowel de verkeers- als de spoorbrug in geallieerde handen en was de weg vrij voor het Britse 30e Legerkorps. Helaas kwam deze actie te laat om de Britse 1e Luchtlandingsdivisie bij Arnhem te ontzetten.

De Sunset March is sinds 19 oktober 2014 een dagelijks eerbetoon aan de geallieerde militairen,
die gevochten hebben voor de vrijheid van Nederland.

Op de plaats, waar de Amerikanen in Nijmegen de oversteek waagden, is een nieuwe brug gebouwd, de “Oversteek” genaamd.

De verlichting van deze nieuwe brug is heel speciaal. Er staan 48 paren lichtmasten op de brug. Rond het tijdstip van zonsondergang worden deze lichtmasten, paar voor paar, na elkaar ontstoken in het tempo van een trage mars. Iedere avond, als het eerste paar lichtmasten wordt ontstoken, loopt een veteraan (ongeacht waar hij of zij de veteranenstatus heeft verdiend) de Sunset March mee in het tempo waarin de lichten aangaan.

Met dit initiatief willen de veteranen niet alleen herdenken welk offer de Amerikaanse militairen hier ver van huis hebben gebracht voor de vrijheid van het Nederlandse volk. Zij willen hiermee vooral ook een zichtbare brug slaan naar alle veteranen die in missies over de hele wereld hebben bijgedragen en nog steeds bijdragen aan vrede en vrijheid.

Veteranen van verschillende nationaliteiten hebben de Sunset March al gelopen, vaak vergezeld door belangstellenden. Iedere veteraan is welkom om de Sunset March te lopen en kan zich aanmelden op de aanmeldpagina voor een gewenste datum. Inschrijven door belangstellenden kan achterwege blijven. Alleen de “veteraan van de dag” schrijft zich in.

Battle Field Tour Nijmegen

De VKT activiteiten commissie van WJB heeft, in de reeks van de Battlefield Tours, ook een Battlefield Tour Nijmegen in de planning, welke 14 oktober 2021 zal plaatsvinden. Als onderdeel van deze Battlefield Tour staat ook een bezoek aan het Vrijheids-Museum te Groesbeek gepland. Daarna wordt verplaatst naar de stadsbrug “De Oversteek” in Nijmegen voor het lopen van de Sunset March. De start van de March vindt op het startpunt op de brug plaats op het tijdstip van zonsondergang. Dat is in oktober rond 18:45 uur. De afstand tot het monument aan de overzijde bedraagt ca. 1.5 km en na de kranslegging lopen we uiteraard dit stuk weer terug.

Het is het plan dat de in rang oudst-aanwezige lid van WJB met veteranen status zal optreden als commandant van de groep en officieel als “Veteraan van de Dag” in het Register van Veteranen Lopers zal worden opgenomen. Na afloop van de Sunset March zal een krans worden gelegd namens WJB bij het monument aan de andere kant van de brug.

De VKT activiteiten commissie hoopt op een grote opkomst bij zowel de Sunset March als de Battlefield Tour Nijmegen zodat ook wij als WJB-leden herdenken welk offer de Amerikaanse militairen hebben gebracht voor de bevrijding van Nederland.

Nadere informatie met het gedetailleerde programma volgen zo spoedig mogelijk. Maar noteer alvast de datum in uw agenda, 14 oktober!